پشت صحنه تاب‌آوری کارگزاران

به گزارش صدای بورس، سال گذشته را می‌توان یکی از پرچالش‌ترین و پرتنش‌ترین سال‌های اخیر برای کشور و به‌ویژه صنعت کارگزاری دانست. وقوع دو جنگ، حوادث دی‌ماه، محدودیت‌ها و قطعی‌های اینترنت و سایر رویدادهای پیش‌بینی‌نشده، تأثیر مستقیمی بر فعالیت شرکت‌های کارگزاری و ارائه خدمات به سرمایه‌گذاران داشت. در چنین شرایطی، تمرکز اصلی کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار بر حمایت از اعضا، حفظ تداوم کسب‌وکار و کاهش ریسک‌های عملیاتی قرار گرفت. برقراری ارتباط مستمر با نهادهای ذی‌ربط، پیگیری پایداری سامانه‌ها و زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، هماهنگی‌های ستادی و بین‌نهادی، انعکاس دغدغه‌ها و مشکلات اعضا به مراجع تصمیم‌گیر و تلاش برای پیشگیری از اختلال در ارائه خدمات، از جمله مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده در این دوره بود.
در کنار مدیریت شرایط بحرانی، کانون مجموعه‌ای از اقدامات ساختاری، مقرراتی و زیرساختی را با هدف بهبود شرایط فعالیت کارگزاران، افزایش شفافیت و ارتقای کارایی بازار سرمایه در دستور کار قرار داد. هفته‌نامه اطلاعات بورس، در گفت و گو با حسن رضائی‌پور، دبیرکل کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار، مجموعه اقدامات انجام شده در یک‌سال اخیر را بررسی کرده است. مشروح این گفت و گو را در ادامه می‌خوانید.

* کانون کارگزاران در سال گذشته چه اقداماتی در حوزه اصلاح ساختار کارمزدها و حمایت از پایداری اقتصادی کارگزاران انجام داده است؟
یکی از مهم‌ترین اقدامات سال گذشته، بازنگری در برخی رویه‌های کارمزدی بود. در این راستا، تخفیف ۲۵ درصدی کارمزد اعطایی به نهادهای مالی دارای مجوز سبدگردانی حذف شد تا از کاهش بیشتر درآمد شرکت‌های کارگزاری جلوگیری شود. همچنین در بخش صندوق‌های سرمایه‌گذاری، ساختار تخفیف‌های کارمزدی مورد بازنگری قرار گرفت و تخفیف ۷۵ درصدی پیشین به ۲۵ درصد کاهش یافت. این اصلاحات با هدف ایجاد توازن بیشتر میان منافع بازیگران مختلف بازار و حمایت از پایداری درآمدی شرکت‌های کارگزاری انجام شد. در حوزه معاملات عمده، بلوکی و حق‌تقدم نیز مدل کارمزدی قبلی جای خود را به مدل پلکانی شش‌مرحله‌ای پیشنهادی کانون داد. این مدل ضمن حفظ جذابیت معاملات با حجم بالا، منطق اقتصادی دقیق‌تری را در تعیین کارمزدها حاکم کرده و زمینه افزایش شفافیت و کارایی در بازار را فراهم ساخته است.

* در حوزه ارتقای مدیریت ریسک و اصلاح رویه‌های نظارتی چه تدابیری اندیشیده شد؟
در حوزه مدیریت ریسک، کمیته پایش ریسک اقدامات مهمی را در جهت اصلاح فرآیندهای ارزیابی انجام داد. از جمله مهم‌ترین این اقدامات می‌توان به عدم احتساب نکول‌های ناشی از عوامل خارج از اختیار کارگزاران، نظیر اختلالات بانکی، قطعی اینترنت و مشکلات زیرساختی در محاسبات مربوط به اعتبار کارگزاری‌ها اشاره کرد. این اقدام موجب شد ارزیابی وضعیت ریسک کارگزاران با دقت و عدالت بیشتری انجام شود و آثار منفی ناشی از مشکلات زیرساختی خارج از کنترل کارگزاران کاهش یابد.

* توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و خدمات الکترونیکی نیز در سال گذشته دنبال شد؛ لطفا در این باره توضیح دهید.
در حوزه تحول دیجیتال، راه‌اندازی «سامانه جامع امور اعضا» یکی از مهم‌ترین پروژه‌های اجرایی سال گذشته بود. این سامانه در چارچوب الزامات مقرراتی طراحی شده و امکان ارائه خدمات مختلف از جمله ثبت‌نام غیرحضوری، به‌روزرسانی اطلاعات، بارگذاری مدارک و برقراری ارتباط یکپارچه میان اعضا و کانون را فراهم می‌کند. توسعه این سامانه گامی مهم در مسیر کاهش فرآیندهای کاغذی، افزایش سرعت ارائه خدمات و حرکت به سمت حکمرانی دیجیتال محسوب می‌شود. همچنین با هدف توسعه زیرساخت‌های اطلاعاتی و استقرار نظام مدیریت دانش، «واحد تحلیل و توسعه داده» در کانون ایجاد شد. در این راستا، فرآیندهای اجرایی و ستادی مورد بازنگری و مستندسازی قرار گرفت و داده‌ها، مستندات، گزارش‌ها و خروجی‌های کارگروه‌های تخصصی در پایگاه متمرکز داده کانون تجمیع شد. این زیرساخت، زمینه توسعه داشبوردهای مدیریتی، سامانه‌های اطلاعاتی و خدمات داده‌محور را فراهم کرده و در آینده امکان ارائه سرویس‌های برخط و هدفمند به اعضا و سایر ذی‌نفعان را مهیا خواهد کرد.

* در زمینه ارتقای نظام رتبه‌بندی کارگزاران چه اقداماتی انجام شد؟
در ادامه تلاش‌ها برای افزایش شفافیت و بهبود کیفیت خدمات، رتبه‌بندی شرکت‌های کارگزاری از منظر فعالیت در بازارهای مختلف در قالب داشبوردهای آماری و گزارش‌های ماهانه اجرایی شد. همچنین مطابق دستورالعمل موجود، ارزیابی عملکرد تمامی کارگزاران انجام و نتایج آن به‌صورت محرمانه در اختیار شرکت‌های کارگزاری و سازمان بورس و اوراق بهادار قرار گرفت. با این حال، با توجه به توسعه ابزارهای مالی، تغییر ساختار بازارها و شرایط خاص سال‌های اخیر، بازنگری در دستورالعمل رتبه‌بندی به‌منظور افزایش دقت و انطباق بیشتر آن با واقعیت‌های صنعت در دستور کار قرار گرفته است تا در آینده این نظام بتواند به ابزاری کارآمدتر برای ارزیابی عملکرد و ارتقای رقابت حرفه‌ای در صنعت کارگزاری تبدیل شود.

* در حوزه آموزش‌های مهارت‌محور سیاستی دنبال شد؟
بله، در حوزه آموزش نیز رویکرد کانون از آموزش‌های صرفاً آکادمیک به سمت آموزش‌های مهارت‌محور و مبتنی بر نیازهای واقعی صنعت تغییر یافت. در همین راستا، طراحی دوره‌های آموزشی به‌صورت بوت‌کمپ با بهره‌گیری از تجربیات اعضای کارگروه‌های تخصصی و فعالان صنعت آغاز شد. این دوره‌ها با هدف انتقال تجربیات عملی، ارتقای مهارت‌های تخصصی و تربیت نیروی انسانی متناسب با نیازهای روز بازار سرمایه طراحی شده‌اند.

* کانون اهدافی نیز در حوزه‌های تقویت حاکمیت شرکتی، مبارزه با پولشویی و فعالیت‌های حقوقی تعریف کرده است؛ در این زمینه چه توفیق‌هایی حاصل شد؟
در حوزه حاکمیت شرکتی و مبارزه با پولشویی نیز اقدامات متعددی انجام شد. با اصلاح ساختار سازمانی و ایجاد واحد کنترل، نظارت و مبارزه با پولشویی، زمینه اجرای مؤثرتر الزامات جدید فراهم شد. همچنین کانون با ایفای نقش مشورتی، اعضا را در استقرار الزامات حاکمیت شرکتی، کنترل‌های داخلی و مبارزه با پولشویی همراهی کرد. از سوی دیگر، واحد حقوقی و کمیته سازش در یکی از پرتراکم‌ترین دوره‌های فعالیت خود، ضمن رسیدگی به اختلافات و پرونده‌های ناشی از ریسک‌های سیستماتیک و غیرسیستماتیک بازار، پیشنهادهای متعددی را برای اصلاح قوانین و مقررات به مراجع ذی‌ربط ارائه کردند.

* چشم‌انداز پیش‌روی کانون کارگزاران را چگونه می‌بینید؟
اقدامات انجام‌شده در سال گذشته صرفاً نقطه آغاز برنامه تحول و توسعه کانون محسوب می‌شود. در ادامه این مسیر، برنامه‌هایی نظیر یکپارچه‌سازی سامانه‌های خدمات‌محور کانون شامل سامانه‌های آموزش، امور اعضا، کمیته سازش، سامانه‌های اطلاعاتی و پایگاه اینترنتی کانون، توسعه خدمات هوشمند، تکمیل زیرساخت‌های داده‌محور و گسترش خدمات الکترونیکی به اعضا در دستور کار قرار دارد. مجموعه اقدامات انجام‌شده در یک سال گذشته نشان‌دهنده رویکردی اصلاح‌محور، آینده‌نگر و مبتنی بر توسعه زیرساخت‌های حرفه‌ای در صنعت کارگزاری است؛ رویکردی که تلاش دارد ضمن حمایت از اعضا و ارتقای کیفیت خدمات، زمینه افزایش کارایی، شفافیت و تاب‌آوری بازار سرمایه را در شرایط متغیر اقتصادی و عملیاتی کشور فراهم سازد.

هفته نامه اطلاعات بورس۶۳۱